Nasza Gmina
Historia
Nasza Gmina
Historia
Już w XII w. był tu ośrodek
administracyjny dla części dóbr biskupów krakowskich. Od XVI stulecia
Kunów znany jest w kraju jako ośrodek kamieniarski. Pierwsze wzmianki o
parafii św. Władysława pochodzą z 1281 r. Obecny kościół wzniesiony
został w stylu późnego renesansu w latach 1625-1637. W wyposażeniu
uwagę zwracają ołtarze: XVII w. główny oraz XIX w. boczne, wykonane z
piaskowca przez miejscowych kamieniarzy. Przy kościele stoi murowana
dzwonnica wzniesiona w 1896 r. wg projektu znanego malarza Wojciecha
Gersona. Warto także wejść na sąsiadujący z kościołem cmentarz
parafialny. Oprócz zabytkowych rzeźb nagrobnych znajduje się tu także
mogiła powstańców, poległych w 1863 r. w bitwie pod Janikiem-Sadłowizną.
Na rozstaju traktów w Kolonii Inwalidzkiej stoi najstarsza wolno
stojąca kaplica w Polsce. Wzniesiona w stylu gotyckim ok. 1430 r.
pełniła zarazem rolę słupa granicznego, rozdzielającego klucze kunowski
od iłżeckiego. W środku znajduje się ołtarzyk z figurką patronki - św.
Katarzyny z przełomu XVII/XVIII w. Doły Biskupie-Witulin
Nazwa tej fabrycznej osady związana jest z Witoldem Gombrowiczem,
którego rodzice byli głównymi współwłaścicielami nieczynnej już dziś
fabryki tektury. To od imienia ich najmłodszego syna zakład w 1911 r.
nazwano "Witulinem". Zachowany do dziś układ wodny, jak też widoczne
zabudowania fabryki oraz osiedla dla pracowników pochodzą głównie z lat
1885-1912. Wzniesiona z kamiennych ciosów tama posiada zestaw
drewnianych stawideł.
Nietulisko Fabryczne
Rozkwit przemysłu w dorzeczu Kamiennej nastąpił po 1815 r. Związane to
było z objęciem przez Stanisława Staszica stanowiska dyrektora Wydziału
Przemysłu i Kunsztów w rządzie Królestwa Polskiego. Zaczął on
realizować budowę "ciągłego zakładu fabryk żelaza na rzece Kamiennej".
Według planów surówki dostarczać miały wielkie piece zlokalizowane w
Starachowicach i górnym dorzeczu Kamiennej. Równolegle z budową
zakładów i pracami, mającymi na celu uczynienie z Kamiennej drogi
transportowej, prowadzono również zakrojone na szeroką skalę prace
poszukiwawczo-górnicze. W 1903 r. wielka powódź zniszczyła urządzenia
hydrotechniczne.
Obecnie ich pozostałości zadziwiają starannym, funkcjonalnym
rozplanowaniem oraz dbałością o bogatą formę architektoniczną. W
Nietulisku zachowały się: monumentalne ruiny wzniesionych w panującym
ówcześnie stylu klasycystycznym hal: walcowni i profili drobnych,
ciekawie rozplanowane osiedle mieszkaniowe dla pracowników, budynek
zarządu (obecnie szkoła) oraz pozostałości dawnego ujęcia wodnego.